สิทธิเลิกสัญญาของผู้บริโภคในสัญญาประกันวินาศภัย

Abstract

มนุษย์ในสังคมต่างต้องเผชิญกับความไม่แน่นอนและความเสี่ยงในชีวิตประจำวันหลากหลายรูปแบบ การประกันภัยเป็นเครื่องมือทางเศรษฐกิจและเป็นส่วนหนึ่งของพฤติกรรมการบริโภคที่มนุษย์ใช้ปกป้องตนเองจากผลกระทบทางการเงินที่อาจเกิดขึ้นจากความเสี่ยงภัยและความไม่แน่นอนต่าง ๆ ด้วยกรมธรรม์อันเป็นหลักฐานแห่งสัญญา ประกันวินาศภัยมีลักษณะเป็นสัญญาสำเร็จรูปที่ฝ่ายผู้รับประกันภัยโดยอาศัยความรู้ความเชี่ยวชาญทางธุรกิจจัดทำขึ้นไว้แล้ว ซึ่งมิได้เปิดโอกาสอย่างแท้จริงให้ผู้บริโภคสามารถต่อรองเงื่อนไขของสัญญาได้ แนวคิดที่เกี่ยวข้องในการคุ้มครองผู้บริโภคประการหนึ่งคือการกำหนดระยะเวลาช่วงหนึ่งขึ้นภายหลังจากที่ได้ผูกพันตามสัญญาให้ผู้บริโภคเลิกสัญญาโดยอิสระภายในระยะเวลาดังกล่าวได้ เพื่อเป็นโอกาสในการตรวจสอบ ทำความเข้าใจตัวสินค้า รวมถึงเนื้อหาในสัญญาบางประเภทที่มีความยุ่งยากซับซ้อน หรือในสัญญาที่ถูกจัดเตรียมไว้ล่วงหน้าจากคู่สัญญาฝ่ายผู้ประกอบธุรกิจ บทความนี้จึงมุ่งศึกษาว่าเพื่อคุ้มครองผู้บริโภคที่อาจเสียเปรียบในการเข้าผูกพันตามสัญญาสำเร็จรูปให้ได้ตรวจสอบและทำความเข้าใจตัวสัญญา มีความเหมาะสมในการกำหนดระยะไตร่ตรองในสัญญาประกันวินาศภัยเพื่อเป็นสิทธิเลิกสัญญาของผู้บริโภคหรือไม่ โดยทำการศึกษาจากลักษณะของสัญญาประกันวินาศภัย แนวคิดทางกฎหมายที่เกี่ยวข้องกับสัญญาและการคุ้มครองผู้บริโภค มาตรการทางกฎหมายที่เกี่ยวข้องกับการคุ้มครองผู้บริโภคในสัญญาประกันวินาศภัยในต่างประเทศและประเทศไทย ผู้เขียนได้ผลการศึกษาวิเคราะห์ว่าควรมีกลไกกำหนดให้สิทธิเลิกสัญญาภายในระยะไตร่ตรองแก่ผู้บริโภคในสัญญาประกันวินาศภัย และมาตรการที่เกี่ยวข้องกับการเสนอขายกรมธรรม์ควรกำหนดให้สิทธิเลิกสัญญาภายในระยะไตร่ตรองนี้เป็นข้อมูลกรมธรรม์ที่จะต้องเปิดเผยเพื่อประกอบการตัดสินใจของผู้บริโภคด้วย ทั้งนี้ พบว่ามาตรการคุ้มครองผู้บริโภคในสัญญาประกันวินาศภัยของประเทศไทยที่เกี่ยวข้องกับประเด็นศึกษานี้ยังมีปัญหาบางประการที่ทำให้ผู้บริโภคในสัญญาประกันวินาศภัยไม่ได้รับความคุ้มครองอย่างเหมาะสม